Siyaset ve Ahlak Yanyana Olabilir mi ?

Niccolo Machiavelli- Makyavelizm

Siyaset ve ahlak yanyana olabilir mi? Kuşkusuz bu soruya büyük çoğunluğunuz olması gerektiği yönünde yanıt vereceksiniz.  Bir siyasetçi ahlaklı, dürüst ve güvenilir olmalıdır, diyeceksiniz. Teoride dile getirilen bu fikir, fiiliyatta vuku buluyor mu?  Öyle olsa siyaset arenasında yolsuzluk, adam kayırma, kadrolaşma, yalan dolan,  bu kadar yoğun olur muydu ? Peki ya son dönemlerde şiddet yanlısı siyasetçilerin iktidara daha çok geliyor olmasına ne demeli ? Ahlaklı siyasetçi arayışında olduğunu dile getiren halk, tercihlerini yaparken bunu göz ardı edip, sesi daha yüksek çıkan, daha despot kişileri mi tercih ediyor yoksa ? 

Yoksa, yoksa dilim varmıyor ama "amaca ulaşmak için her yol mübahtır." diye özetlenen siyasi görüşü ile Machiavelli haklı mıydı? Günümüz iktidarları gizli çekmecelerinde Machiavelli'nin meşhur "Hükümdar" adlı yapıtını saklıyor olmasınlar. Machiavelli'in "Hükümdar"ı bana hiç yabancı gelmedi, bakalım size de tanıdık gelecek mi? 

Rönesans döneminin siyaset düşünürü Machiavelli (03 Mayıs 1469 - 21 Haziran 1527) "Makyavelizm" olarak adlandırılan siyaset görüşü ile iktidarın çirkin yüzünü de gözler önüne sermiştir. "Hükümdar" isimli yapıtı onca mücadelesine karşın yaşarken değil, ölümünden beş yıl sonra yayımlanabilmiştir. Ve tam yirmi beş yıl sonra Papa tarafından "yasaklı kitaplar" listesinin birinci sırasında yerini almıştır. 

Osmanlı padişahlarının "Hükümdar" ı okuduktan sonra kardeşlerini boğazlatmaya daha fazla itina gösterdiği, Napoléon'un savaşa giderken yanında "Hükümdar" adlı eseri bulundurduğu ve Adolf Hitler'in de komodininin üzerinde bu eserin bir kopyasını tuttuğu söylenmektedir. 

Peki Oxford English Dictionary'de "Makyavelci"nin üçkağıtçı, ahlaksız, düzenbaz olarak tanımlandığını biliyor muydunuz ?

Şimdi sözü Machiavelli'ye bırakalım.

• Gerçek şu ki, her şekilde erdemli davranmak isteyen bir adamın, erdemli olmayan bir çok adam arasında hüsrana uğraması kaçınılmazdır. Dolayısıyla bir hükümdar, hükümdarlığını devam ettirmek istiyorsa, erdemli olmamaya ve erdemliliği ya da erdemsizliği kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaya hazırlıklı olmalıdır.
• Bir hükümdarın iyi bir lider olabilmesi için, kötülük yapmayı bilmesi gerekir. Çünkü insan özünde kötüdür. İnsanlar nankördür, kaypak, yalancı ve sahtekardır, zora geldi mi kaçarlar, gözleri kendi çıkarlarından başka hiçbir şey görmez. Böyle acımasız ve karanlık bir dünyada aynı ölçüde zalim ve vefasız olmaktan başka seçeneği yoktur hükümdarın.
• Bir hükümdarın sözünde durması ve içten pazarlıklı değil açık sözlü olması makbuldür; ama unutulmamalıdır ki, bir çok hükümdar bunun tam aksini yaparak başarıya ulaşmıştır. Dönek damgası yememek için sözünden döndüğünü belli etmemek gerekir. Bir hükümdar dürüstlük, merhamet ve cömertlik gibi erdemleri şartsız şurtsuz uygulamak yerine, yalnızca uyguluyormuş gibi görünmelidir. Gizli dolaplar çevirirken, ne yapıp edip, uyruklarını ve müttefiklerini dürüstlüğüne inandırmalıdır. 
• Akıllı hükümdar, yurttaşlarını her zaman ve her durumda kendisine muhtaç bırakmalıdır. Onların sürekli olarak bağlılığını sağlayacak tek yol budur.
• Hükümdar bir tilki kadar kurnaz ve bir aslan kadar yırtıcı olmalıdır. Hükümdarın hem sevilmesi hem de kendisinden korkulması gerekir. Bunun ikisi bir araya zor geleceğinden korkulan birisi olmak tercih edilir, çünkü bu daha etkilidir. Sadece sevilen biri olmak insanların kötülük ve fesatlıkları karşısında pek işe yaramaz. Ancak hükümdar, ordusunun başındayken, zalim görünmekten çekinmemelidir.
• Din devletin genişlemesi ve korunması için bir araçtır. Dinin ödevi eksik akıllı ulusların akıllarını tamamlamaktır. Dine ancak siyasette başarılı olmak için önem verilmelidir. Hükümdar dindar olsun ya da olmasın son derece dindar gibi görünmelidir. 
• ikna yoluyla hiçbir zaman başarı sağlanamaz. Zorlama gücüne sahip olanlar, her zaman muvaffak olurlar.

Niccolo Machiavelli

Machiavelli'in kitaplarını yakanlar, yasaklayanlar, Makyavelizmi tukaka ilan edip yaftalayanlar O'nun yaşarken iktidarca uğratıldığı sürgün, eziyet ve işkenceden bahsetmezler. Evet yanlış duymadınız Machiavelli işkence görmüştür. Devlet kademelerinde önemli görevler üstlenip, iktidarların iç yüzlerine tanıklık etmiş, suçlanarak özgürlüğü elinden alınmış, hapiste işkenceye maruz bırakılmıştır. 

Ben her şeye rağmen Machiavelli'in dönemin ruhuna uygun olarak dile getirdiği yukarıdaki düşüncelerinin taşlama mahiyetinde dile getilrildiğini, daha sonraki eserlerinde cumhuriyetçiliği savunan yazılarının da bunun kanıtı olduğunu düşünüyorum. 

Ancak böyle düşünmeme rağmen Machiavelli'in iktidar tanımlamalarında çoğu zaman haklı olduğuna tanıklık etmek, beni üzmüyor da değil. İstesek de istemesek de zaman Makyevellerin devri sanırım. 

Kaynak: Machiavelli - Ross King

Bunlar da ilginizi çekebilir. 

• Strappado'nun Nasıl Bir İşkence Yöntemi Olduğunu Biliyor Musunuz? Makyavel Biliyordu...